Home Economics ดอกเบี้ยนโยบาย คือ อะไร? อัตราดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลอะไร?

ดอกเบี้ยนโยบาย คือ อะไร? อัตราดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลอะไร?

by greedisgoods
ดอกเบี้ยนโยบาย คือ อัตราดอกเบี้ยนโยบาย Policy Rate

ดอกเบี้ยนโยบาย คืออะไร? ดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลกับอะไรบ้าง? และใครคือผู้กำหนด อัตราดอกเบี้ยนโยบาย (Policy Rate)

ดอกเบี้ยนโยบาย คือ อัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลาง (Central Bank) ในแต่ละประเทศ ที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือกำกับดูแลเศรษฐกิจภายในประเทศ ด้วยการกระตุ้นการลงทุนด้วยการอัตราลดดอกเบี้ยนโยบาย หรือชะลอความร้อนแรงของเศรษฐกิจด้วยการขึ้นดอกเบี้ยนโยบาย

หน้าที่ของ ดอกเบี้ยนโยบาย (Policy Rate) คือ ใช้เป็นอัตราดอกเบี้ยของการกู้ยืมเงินระหว่างธนาคารพานิชย์และธนาคารกลาง ทำให้ดอกเบี้ยนโยบายถูกใช้เป็นดอกเบี้ยอ้างอิงของดอกเบี้ยอื่นๆ เนื่องจาก ดอกเบี้ยนโยบาย คือ ต้นทุนทางการเงินของธนาคาร

พูดให้ง่ายกว่านั้น Policy Rate หรือ ดอกเบี้ยนโยบาย คือ ดอกเบี้ยที่เป็นดอกเบี้ยขั้นต่ำของประเทศนั้นๆ และจากการที่ ดอกเบี้ยนโยบาย เป็นดอกเบี้ยขั้นต่ำทำให้ อัตราดอกเบี้ยนโยบาย ถูกนำไปใช้ในการอ้างอิงกับดอกเบี้ยอื่นๆ

จะเห็นว่า ดอกเบี้ยนโยบาย คือ เรื่องที่ใกล้ตัวมากกว่าที่คิด เพราะต้นทุนของเงินที่ธนาคารให้กู้ยืม ไม่ว่าจะเป็น เงินกู้บ้าน เงินกู้รถยนต์ ทั้งหมดมีพื้นฐานมาจาก อัตราดอกเบี้ยนโยบาย ทั้งสิ้น และถ้าสังเกตดีๆ จะพบว่าดอกเบี้ยที่ได้เมื่อเรานำเงินไปฝากธนาคารพาณิชย์ และ ดอกเบี้ยเมื่อกู้เงินจากธนาคาร จะสูงกว่าหรือเท่ากับ ดอกเบี้ยนโยบาย

เนื่องจากธนาคารต้องการดอกเบี้ยที่มากกว่าต้นทุนดอกเบี้ยที่เป็นต้นทุนของการได้เงินที่นำมาปล่อยกู้ (เรียกว่า ต้นทุนทางการเงิน) ซึ่งส่วนต่างนั้นก็คือ กำไรของธนาคาร

สำหรับประเด็น ดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลกับอะไรบ้างแบบยาว เราจะอธิบายในส่วนท้ายสุด


ใครกำหนด ดอกเบี้ยนโยบาย

ดอกเบี้ยนโยบาย (Policy Rate) ของแต่ละประเทศจะถูกกำหนดโดย ธนาคารกลาง (Central Bank) ของแต่ละประเทศ โดยการปรับ เพิ่ม คงที่ หรือ ลด ดอกเบี้ยนโยบาย จะเกิดขึ้นในการประชุมของธนาคารกลางในแต่ละไตรมาส

สำหรับ อัตราดอกเบี้ยนโยบายของประเทศไทย จะมีผู้ดูแลคือ คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ซึ่งอยู่ในสังกัด ธนาคารแห่งประเทศไทย (Bank of Thailand) หรือที่เรียกกันว่า แบงค์ชาติ นั่นเอง

อ่านเพิ่มเกี่ยวกับ ธนาคารกลาง หรือ แบงค์ชาติ ที่มีหน้าที่กำหนด อัตราดอกเบี้ยนโยบาย (Policy Rate) ได้ที่ https://bit.ly/2GSkvM1

ในส่วนของการปรับ อัตราดอกเบี้ยนโยบาย ของธนาคารกลาง (Central Bank) แต่รูปแบบจะมีพื้นฐานดังต่อนี้:

เพิ่มดอกเบี้ยนโยบาย มีผลอย่างไร

เพิ่มดอกเบี้ยนโยบาย คือ สิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อเศรษฐกิจอยู่ในช่วงขาขึ้น ที่เป็นผลมาจากการลงทุนอย่างต่อเนื่องและการจับจ่ายใช้สอยอย่างต่อเนื่องของผู้บริโภค (เนื่องจากมีงานและมีเงินที่จะจ่าย) ทำให้เศรษฐกิจที่อยู่ในช่วงขาขึ้นเป็นช่วงที่เรียกได้ว่าทำอะไรก็ได้กำไร (โอกาสขาดทุนต่ำ)

ปัญหาของเศรษฐกิจขาขึ้นแบบนี้คือ การที่คนมองว่าทำอะไรก็รุ่งจนเกิดการลงทุนจนมีจำนวนมากเกินความต้องการซื้อ เหมือนเปิดร้าน 100 ร้านโดยมีลูกค้าแค่ 20 คน แน่นอนว่าจบที่ไม่มีใครซื้อและธุรกิจต้องปิดตัวลง

การเพิ่มดอกเบี้ยนโยบาย ของธนาคารกลางจะเป็นการทำให้ต้นทุนทางการเงินสูงขึ้น มีเป้าหมายในการทำให้บริษัทขยายกิจการได้ช้าลง จากการที่บริษัทกู้เงินมาลงทุนน้อยลง (ดอกเบี้ยแพงขึ้น)

ลดดอกเบี้ยนโยบาย มีผลอย่างไร

ลดดอกเบี้ยนโยบาย คือ นโยบายทางการเงิน ที่จะใช้เมื่อเศรษฐกิจอยู่ในช่วงซบเซาที่คนไม่ค่อยใช้เงิน (เนื่องจากไม่มีเงิน) และธุรกิจไม่กล้าลงทุนจากการที่คนไม่ค่อยอยากจับจ่ายใช้สอย (ไม่มีคนซื้อ)

นอกจากนั้น การลดดอกเบี้ยนโยบาย ยังทำให้หลักทรัพย์ที่ผลตอบแทนอ้างอิงกับ ดอกเบี้ยนโยบาย อย่างเช่น พันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้ เงินฝาก และตราสารหนี้ได้รับผลตอบแทนน้อยลง ทำให้นักลงทุนที่ต้องการผลตอบแทนเท่าเดิมต้องย้ายไปลงทุนในหลักทรัพย์อื่นที่ความเสี่ยงสูงกว่าแทนที่จะเก็บเงินเอาไว้เฉยๆ อย่างการ ฝากธนาคาร หรือลงทุนในพันบัตรระยะยาว แล้วได้เงินน้อยลง

การลดดอกเบี้ย จะทำให้ต้นทุนในการกู้เงินมาลงทุนและการกู้เงินมาจับจ่ายใช้สอยต่ำลง เรียกได้ว่าการ ลดดอกเบี้ยนโยบาย คือ การกระตุ้นให้คนกล้าลงทุนและกล้าใช้เงินมากขึ้น เมื่อเกิดการใช้เงินที่มากขึ้นก็จะทำให้เศรษฐกิจที่ซบเซามีเงินเข้ามาหมุนเวียนมากขึ้น

คงอัตราดอกเบี้ยนโยบาย

การคงที่อัตราดอกเบี้ยนโยบาย หรือ คงอัตราดอกเบี้ยนโยบาย คือ การไม่เพิ่มหรือไม่ลด อัตราดอกเบี้ยนโยบาย (Policy Rate) เป็นการจัดการ ดอกเบี้ยนโยบาย ที่พบได้บ่อยกว่าการ ลดดอกเบี้ยนโยบาย หรือ เพิ่มดอกเบี้ยนโยบาย

สำหรับการ คงอัตราดอกเบี้ยนโยบาย เอาไว้เท่าเดิมมาจากการที่สภาพเศรษฐกิจอยู่ในภาวะที่น่าพอใจ หรือไม่จำเป็นต้องกระตุ้นด้วยนโยบายการเงิน หรืออยู่ในจุดที่ปรับอัตราดอกเบี้ยไปก็ไม่มีผลอะไร


ดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลกับอะไรบ้าง

ก่อนจะตอบคำถามที่ว่า ดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลกับอะไรบ้าง ก่อนอื่นทำความเข้าใจกันอีกครั้งว่า ต้นทุนของเงินคือดอกเบี้ย (Interest)

สมมติว่า ธนาคารยืมเงิน 100 บาทเพื่อนำไปลงทุนด้วยดอกเบี้ย 1% ต่อเดือน ดังนั้น ในการลงทุนของธนาคารอย่างการปล่อยกู้ ไม่ว่าจะ สินเชื่อรถยนต์ สินเชื่อบ้าน หรือ สินเชื่อเพื่อธุรกิจ ธนาคารก็จะต้องได้ผลตอบแทนมากกว่า 1%

และเมื่อต้นทุนของธนาคารเพิ่มขึ้นหรือลดลงก็จะทำให้ผลตอบที่ต้องการของธนาคารเปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน ดังนั้นคำตอบว่า ดอกเบี้ยนโยบาย ส่งผลกับอะไรบ้าง คือ ส่งผลกับทุกดอกเบี้ยเงินกู้ของธนาคาร (เพราะเงินที่ธนาคารหามาให้กู้มีต้นทุนเป็นดอกเบี้ย)

ดอกเบี้ยนโยบาย คือ ดอกเบี้ยขั้นต่ำของดอกเบี้ยในประเทศ ดังนั้น การเพิ่มขึ้นหรือลดลงของ อัตราดอกเบี้ยนโยบาย จะทำให้ดอกเบี้ยอื่นๆ เพิ่มหรือลดในทิศทางเดียวกัน ตัวอย่างของดอกเบี้ยที่จะเพิ่มและลดตาม ดอกเบี้ยนโยบาย คือ:

  1. ดอกเบี้ยเงินฝากธนาคาร
  2. ดอกเบี้ยเงินกู้ส่วนบุคคล เช่น ดอกเบี้ยเงินกู้บ้าน ดอกเบี้ยเงินกู้รถยนต์
  3. ดอกเบี้ยเงินกู้เพื่อธุรกิจ
  4. ดอกเบี้ยเงินกู้เพื่อการลงทุน
  5. ผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาล
  6. ผลตอบแทนของตราสารหนี้อื่นๆ อย่างเช่น หุ้นกู้

นอกจากนี้ การเพิ่มและลดดอกเบี้ยนโยบายยังส่งผลกระทบในส่วนที่ไม่เกี่ยวกับดอกเบี้ยโดยตรงด้วย ได้แก่

การเปลี่ยนแปลงของระดับเงินเฟ้อ (Inflation) จากการเปลี่ยนแปลงของระดับราคาของสินค้า จากต้นทุนของธุรกิจที่เพิ่มหรือลดลงจากดอกเบี้ยที่ทำให้สินค้าแพงขึ้นหรือถูกลง

ส่งผลต่ออัตราแลกเปลี่ยน โดยการขึ้นดอกเบี้ยนโยบายจะทำให้เงินทุนจากต่างชาติเข้ามาลงทุนในประเทศนั้นมากขึ้น จากผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นตามอัตราดอกเบี้ยนโยบาย และในทางกลับกันการ ลดดอกเบี้ยนโยบาย ก็จะทำให้เงินทุนของต่างชาติไหลออกไปหาประเทศที่ให้ผลตอบแทนมากกว่า

ซึ่งการที่มีเงินทุนไหลเข้าหรือออกประเทศใดประเทศหนึ่ง จะทำให้ปริมาณความต้องการความต้องการซื้อและการขาย (แลกคืน) ของเงินสกุลนั้น ทำให้บางครั้งการเพิ่มหรือลดดอกเบี้ยสามารถส่งผลไปถึง เงินแข็งและเงินอ่อน

บทความที่เกี่ยวข้อง