สัดส่วน คือ อะไร ? และวิธี หา สัดส่วน (Proportion)

สัดส่วน คือ วิธี หา สัดส่วน Proportion

ทำความเข้าใจกับ สัดส่วน (Proportion) มาดูกันว่า สัดส่วน คือ อะไร ? และสามารถคำนวณ หา สัดส่วน ได้อย่างไร?


สัดส่วน คือ ตัวเลขสองจำนวนที่แสดงความสัมพันธ์ของจำนวน 2 จำนวน เมื่อจำนวนใดจำนวนหนึ่งเปลี่ยนไปอีกจำนวนหนึ่งก็จะเปลี่ยนตามในสัดส่วนที่กำหนด

ตัวอย่างเช่น สัดส่วนของน้ำเชื่อม (ที่สมมติว่ารสชาดกำลังดี) ประกอบด้วยน้ำเปล่าและน้ำตาลใน สัดส่วน 15:1 ถ้วย (สัดส่วน 15 ต่อ 1 ถ้วย)

จากตัวอย่างจะเห็นว่า ถ้าหากต้องการทำน้ำเชื่อมโดยใช้น้ำเปล่า 15 ถ้วย ก็จะต้องใช้น้ำตาล 1 ถ้วย

แต่ถ้าต้องการใช้น้ำเปล่าหรือน้ำตาลมากกว่าหรือน้อยกว่านี้ ก็จะต้องคำนวณ หา สัดส่วน มาดูกันว่าสามารถ คำนวณหาสัดส่วนได้อย่างไร



ตัวอย่างคำนวณ หา สัดส่วน

ขั้นแรก เขียนสมการขึ้นมาตามอัตราส่วนเดิม จากตัวอย่าง อัตราส่วน 15:1 หมายถึง 15÷1 (เขียนเป็นเศษส่วนคือ 15 ส่วน 1)

จะได้เป็น 15 ÷ 1 = อะไรซักอย่าง (ดูขั้น 2)

ขั้นที่ 2 สมการอีกข้าง ด้วยค่าใหม่ที่ต้องการหา และแทนค่าที่ไม่รู้ a b c d ตามต้องการ

ตัวอย่างที่ 1 จะเห็นว่ารู้ว่าใช้น้ำ 30 ถ้วยแต่ไม่รู้ว่าใช้น้ำตาลกี่ถ้วย ก็จะได้เป็น 30 ÷ A

เมื่อรวมกับขั้นที่ 1 ก็จะได้เป็นสมการ 15 ÷ 1 = 30 ÷ A

ขั้นที่ 3 แก้สมการ ก็จะได้คำตอบที่ต้องการ


ตัวอย่าง วิธีหาสัดส่วน 1

ถ้าหากต้องการเพิ่ม น้ำเปล่าเป็น 30 ถ้วย โดยใช้สูตรเดิมก็จะต้องเพิ่มปริมาณน้ำตาลด้วย ซึ่งสามารถคำนวณหาน้ำตาลที่ต้องใช้ ตามสัดส่วนเดิมได้ด้วยการ แก้สมการ

15 ÷ 1 = 30 ÷ A
15 x 30 = A
15A = 30 x 1
A = 30 ÷ 15
A = 2

ปริมาณน้ำตาลที่ต้องใช้ เมื่อเพิ่มน้ำเปล่าเป็น 30 ถ้วย คือ 2 ถ้วย

ตัวอย่าง วิธีหาสัดส่วน 2

ในทางกลับกัน ถ้าต้องการใช้น้ำตาลเพียงครึ่งถ้วย (1ส่วน2 หรือ 0.5 ถ้วย) ในการทำน้ำเชื่อม ก็จะต้องลดปริมาณน้ำเปล่าลงด้วย (คิดง่ายๆ ถ้าใส่น้ำเท่าเดิมแต่น้ำตาลเท่าเดิม น้ำเชื่อมก็คงจะจืดกว่าที่ควรจะเป็น)

สามารถแก้ปัญหาด้วยการแก้สมการเช่นกัน

15 ÷ 1 = A ÷ 0.5
15 = A ÷ 0.5
15 x 0.5 = 0.5A ÷ 0.5
7.5 = A

ปริมาณน้ำเปล่าที่ต้องใช้ เมื่อลดปริมาณน้ำตาดลงเหลือครึ่งถ้วย (1/2 ถ้วย หรือ 0.5 ถ้วย) ก็คือ 7 ถ้วยครึ่ง (7.5 ถ้วย)


ความสัมพันธ์ของสัดส่วน

จากตัวอย่างทั้งหมด จะเห็นว่าความสัมพันธ์ของน้ำเปล่าและน้ำตาลจะต่างกันเหมือนเดิมเสมอ ไม่สามารถเพิ่มส่วนประกอบหนึ่งโดยไม่เพิ่มอีกส่วนประกอบหนึ่ง และ ไม่สามารถลดส่วนประกอบหนึ่งโดยไม่ลดอีกส่วนประกอบหนึ่งได้ ซึ่งจากตัวอย่างก็คือความสัมพันธ์ของ สัดส่วน (Proportion) นั่นเอง

นอกจากนี้ สัดส่วนที่เห็นบ่อยๆ ในชีวิตประจำวัน คือ สัดส่วนของจอภาพ ไม่ว่าจะเป็น TV คอมพิวเตอร์ Tablet หรือโทรศัพท์ จอภาพของอุปกรณ์เหล่านี้มักจะใช้สัดส่วนมาตรฐานแบบใดแบบหนึ่งเสมอ

เพราะการใช้สัดส่วนมาตรฐานของจอภาพ จะทำให้ไม่ว่าจอจะใหญ่กี่นิ้ว แต่ถ้าเป็นสัดส่วนมาตรฐาน เมื่อเปิดภาพหรือวิดีโอที่มีสัดส่วนที่รองรับ ภาพก็จะออกมาเป็นสัดส่วนที่สมส่วนและไม่ล้นจอ

อย่างสัดส่วน 16:9 ก็จะให้ภาพที่เป็นแนวนอนในลักษณะสี่เหลี่ยมผืนผ้าเสมอ (จอคอมพิวเตอร์และโน๊ตบุ๊คโดยมากจะใช้สัดส่วน 16:9)


ประเภทของสัดส่วน

นอกจากนี้ สัดส่วน (Proportion) สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ สัดส่วนตรง และ สัดส่วนผกผัน


สัดส่วนตรง คือ สัดส่วนที่มีความสัมพันธ์ไปในทิศทางเดียวกัน ถ้าเพิ่มอย่างหนึ่งก็ต้องเพิ่มอีกอย่างหนึ่งตามด้วย (เหมือนตัวอย่างน้ำเชื่อมด้านบน)

สัดส่วนผกผัน คือ สัดส่วนที่มีความสัมพันธ์ในทางตรงกันข้าม ถ้าเพิ่มอย่างหนึ่งต้องลดอีกอย่างหนึ่ง หรือ ถ้าลดอย่างหนึ่งอีกอย่างจะลดลง

รถยนต์ถ้าขับ 90 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ก็จะสามารถเดินทางในระยะทาง 90 กิโลเมตรได้ใน 1 ชั่วโมง

แต่ถ้าขับรถยนต์ด้วยความเร็ว 180 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ก็จะใช้เวลาเดินทางในระยะทาง 90 กิโลเมตร ด้วยเวลาเพียง 30 นาที


 

About greedisgoods

สวัสดี! อ่านบทความอื่นๆ ได้ที่ลิ้งด้านล่าง

View all posts by greedisgoods →