Home Business Poka Yoke คือ อะไร? ป้องกันความผิดพลาดได้อย่างไร

Poka Yoke คือ อะไร? ป้องกันความผิดพลาดได้อย่างไร

by greedisgoods
Poka Yoke คือ อะไร ระบบ Pokayoke คือ ความสูญเปล่า Toyota

ระบบ Poka Yoke คือ อะไร? มาทำความเข้าใจกับระบบป้องกันความผิดพลาดด้วย Pokayoke หรือ โปกะ โยเกะ

Poka Yoke คือ ระบบป้องกันความผิดพลาดที่อาจขึ้นจากความเผลอหรือความไม่ใส่ใจในสายการผลิต โดยวิธีการของ Pokayoke (โปกะ โยเกะ) คือ การทำให้การดำเนินงานหรือการผลิตด้วยกระบวนการที่ถูกต้องเท่านั้นจึงจะสามารถผ่านไปสู่กระบวนการต่อไปได้

จุดประสงค์หลักของ Poka Yoke คือ การป้องกันไม่ให้พนักงานทำสิ่งผิดพลาดหรือทำสิ่งที่อันตราย ที่นำไปสู่ความสูญเสีย (Waste) ในกระบวนการผลิตที่เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุและความผิดพลาด ด้วยการป้องกันความผิดพลาดตั้งแต่ต้นโดยการทำให้กระบวนการที่ถูกต้องเท่านั้น จึงจะสามารถผ่านไปสู่กระบวนการต่อไป

สำหรับวิธีป้องกันความผิดพลาดในการผลิตตามหลัก Poka Yoke สามารถแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบใหญ่ๆ ได้แก่

  1. การสัมผัส (Contact Method)
  2. การใช้จำนวนคงที่ (Fixed Value)
  3. การใช้ขั้นตอน (Motion Step)

การสัมผัส (Contact Method) ใช้ประสาทสัมผัสเพื่อตรวจสอบรูปร่าง สี หรือขนาดของสินค้าว่าถูกต้องหรือไม่ก่อนจะส่งไปที่ส่วนต่อไปยังกระบวนการถัดไป

การใช้จำนวนคงที่ (Fixed Value) เป็นระบบที่กำหนดจำนวนครั้งชัดเจนในกระบวนการ ถ้าหากทำไม่ครบจะไม่สามารถส่งไปยังขั้นตอนต่อไปได้ เช่น ต้องขันน๊อต 6 ตัวจึงจะส่งต่ไปได้

การใช้ขั้นตอน (Motion Step) ป้องกันความผิดพลาดด้วยการสร้างลำดับขั้นตอนขึ้นอย่างชัดเจน ถ้าหากไม่ทำขั้นที่ 1 ก่อนก็จะไม่สามารถเริ่มขั้นที่ 2 ได้

ในส่วนของที่มาของ Poka Yoke คือ แนวคิดที่คิดค้นขึ้นโดยวิศวกรการผลิตชาวญี่ปุ่นชื่อว่า Shigeo Shingo ในช่วงปี ค.ศ. 1960s และถูกนำมาใช้ในระบบการผลิตของโตโยต้า (Toyota Production System) ในภายหลัง เพื่อลดความสูญเปล่าที่เกิดขึ้นจากการผลิตที่ผิดพลาด (Defect)

โดยคำว่า Poka Yoke (โปกะ โยเกะ) เป็นภาษาญี่ปุ่น ที่หมายถึงระบบการป้องกันความผิดพลาด (Mistake Proof) Poka แปลว่า ความผิดพลาดที่มาจากการไม่ใส่ใจ ส่วน Yoke แปลว่า การป้องกัน การหลีกเลี่ยง

Pokayoke คือ อะไร ตัวอย่าง Poka Yoke แปลว่า Toyota Mistake Proof

ตัวอย่าง Poka Yoke

จากที่อธิบายถึงหลักการของระบบ Poka Yoke มาทั้งหมดหลายคนอาจคิดว่า Pokayoke จะต้องเป็นเรื่องทางเทคนิคหรือเทคโนโลยีที่มีระบบซ้ำซ้อน แต่ในความเป็นจริง Poka Yoke อาจเป็นเรื่องง่ายๆ อะไรก็ได้ที่สามารถป้องกันความผิดพลาด มาดูตัวอย่างกันว่ามีอะไรบ้าง

ระบบของรถยนต์ ระบบต่างๆ ในรถยนต์มีหลายอย่างที่ถือว่าเป็น Mistake Proof หรือ Poka Yoke ไม่ว่าจะเป็น เสียงเตือนเวลาไม่คาดเข็มขัดนิรภัย ไฟแจ้งเตือนเมื่อเครื่องยนต์มีปัญหา ไฟแจ้งเตือนของเบรคมือ และการเหยียบเบรคก่อนจึงจะสามารถเปลี่ยนเกียร์ได้

ระบบตรวจคำผิดในโปรแกรมเอกสาร ที่จะแสดงเส้นสีแดงหรือสีน้ำเงินใต้คำที่พิมพ์ผิดและคำที่ผิดหลักไวยากรณ์ เพื่อป้องกันปัญหาพิมพ์ผิดหลุดออกไปในเอกสารสำคัญ

ปลั๊กไฟสามขา และสาย LAN ที่เป็นการป้องกันความผิดพลาด โดยการที่จะเสียบได้ก็ต่อเมื่อหันถูกด้าน

ซิมการ์ด และ Micro SD ที่จะมีรอยบากเอาไว้ด้านหนึ่ง เพื่อใช้รอยนั้นป้องกันการใส่ซิมการ์ดหรือ Micro SD card ผิดด้าน

Poka Yoke คือ ตัวอย่าง Poka Yoke โปกะ โยเกะ

สีของสายไฟในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เพื่อป้องกันความเสียหายที่เกิดขึ้นจากความผิดพลาดที่เกิดจากการต่อสายไฟผิดคู่

ประโยชน์ของ Poka Yoke

Poka Yoke คือ ระบบที่เกิดขึ้นเพื่อลดความสูญเปล่าที่เกิดขึ้นจากความไม่ตั้งใจหรือความไม่ใส่ใจในกระบวนการผลิต ซึ่งจะนำไปสู่ความผิดพลาดในการผลิต (Defect) โดยข้อได้เปรียบของการใช้ Pokayoke มีดังนี้

ลดกระบวนการตรวจสอบคุณภาพของสินค้าที่ผลิต เพราะการผลิตด้วยระบบ Poka Yoke เป็นการตรวจสอบคุณภาพในตัวเองอยู่แล้ว ทำให้สามารถเห็นปัญหาได้ทันทีระหว่างการผลิต

แก้ไขปัญหาได้ทันทีที่พบปัญหา ทำให้ง่ายต่อการแก้ไขให้ถูกต้อง ซึ่งง่ายกว่าการแก้ไขในตอนที่ชิ้นส่วนที่ผิดพลาดถูกประกอบเป็นสินค้าไปแล้ว

ป้องกันสินค้าผิดพลาดไปถึงมือลูกค้า ซึ่งเป็นสิ่งที่ส่งผลต่อความพึงพอใจของลูกค้า และทำให้เกิดต้นทุนในการส่งสินค้ากลับ

บทความที่เกี่ยวข้อง