Home » Economics » QE คือ อะไร? เข้าใจกลไก มาตรการ Quantitative Easing

QE คือ อะไร? เข้าใจกลไก มาตรการ Quantitative Easing

by K. Pairoj
QE คือ Quantitative Easing คือ นโยบาย มาตรการ QE

มาตรการ QE หรือ Quantitative Easing เป็นมาตรการที่เริ่มต้นใช้กันมาตั้งแต่ปี 2008 และถูกใช้แบบไร้ขีดจำกัดในช่วงโควิดที่ผ่านมาจากธนาคารกลางทั่วโลก มาดูกันว่า มาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณ หรือ QE คืออะไรและมีกลไกการทำงานอย่างไร?

QE คือ มาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณ (Quantitative Easing) ที่ธนาคารกลางจะพิมพ์เงินขึ้นมาเป็นจำนวนมากแล้วอัดฉีดเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจผ่านการซื้อสินทรัพย์ทางการเงิน โดยปกติสินทรัพย์ทางการเงินที่ธนาคารกลางจะเข้าซื้อในการทำ Quantitative Easing หรือ QE คือ ตราสารหนี้ทั้งพันธบัตรรัฐบาลและตราสารหนี้ภาคเอกชน (หุ้นกู้)

มาตรการ QE คือ มาตรการที่มีเป้าหมายเพื่อการเพิ่มสภาพคล่องให้กับระบบเศรษฐกิจที่กำลังมีปัญหา กระตุ้นให้ตัวเลขเงินเฟ้อสูงขึ้นด้วยการเพิ่มเงินเข้าไปในระบบ (ด้วยการพิมพ์เงิน QE) เพื่อกระตุ้นให้คนกล้าใช้เงินกันมากขึ้น ธนาคารกล้าปล่อยกู้มากขึ้น รวมถึงทำให้ธุรกิจกล้าลงทุนมากขึ้นและเข้าถึงแหล่งเงินทุน (กู้เงิน) ได้ง่ายขึ้น

ถ้าหากจะสรุปให้รวบรัด นโยบาย QE คือ นโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจที่กำลังซบเซาให้กลับมาคึกคักมากที่สุดที่จะทำได้ ด้วยการอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบอย่างมหาศาล (ซึ่งในทางเทคนิคก็คือการแจกเงินผ่านการซื้อตราสารหนี้หรือสินทรัพย์ทางการเงินอะไรก็ตาม ) โดยธนาคารกลางของประเทศที่ทำ QE

นอกจากนี้ อีกเป้าหมายสำคัญของการทำ QE คือ การกดอัตราผลตอบแทนพันธบัตร (Bond Yield) ใหเลดลง เพราะการเข้าซื้อพันธบัตรจะยิ่งทำให้ดอกเบี้ยของพันธบัตรลดต่ำลง เมื่อพันธบัตรให้ผลตอบแทนดอกเบี้ยที่ลดลงจากกลไกดังกล่าว ก็จะทำให้ตราสารหนี้อื่นๆ อย่างตราสารหนี้ภาคเอกชนให้ผลตอบแทนลดลงตาม ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจที่ระดมทุนผ่านตราสารหนี้ (เพราะต้นทุนดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายลดลง)

โดย Quantitative Easing หรือ QE เป็นนโยบายทางการเงินที่ถูกใช้ครั้งแรกโดย ธนาคารกลางสหรัฐ หรือ Fed เมื่อช่วง วิกฤต Subprime ปี 2008 เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจที่ซบเซาหลังจากสถาบันการเงินจำนวนมากต้องล้มหลังจากต้องเผชิญกับการผิดนัดชำระหนี้จำนวนมหาศาล (Default) จากวิกฤตสินเชื่อบ้าน ซึ่งหลังจากนั้นก็มีหลายประเทศเริ่มใช้นโยบาย QE บ้าง ไม่ว่าจะเป็น ญี่ปุ่น อังกฤษ และกลุ่มยูโรโซน

เลือกหัวข้อที่ต้องการอ่าน


มาตรการ QE ทำงานอย่างไร

Quantitative Easing หรือ QE คือ มาตรการทางการเงินที่จะเริ่มต้นจากการที่ธนาคารกลาง (Central Bank) พิมพ์เงินเพิ่มออกมาเฉย ๆ โดยไม่จำเป็นต้องมีสินทรัพย์ค้ำประกันอย่างที่หลายคนเข้าใจ (สำหรับมาตรฐานทองคำเลิกใช้ไปมากกว่า 100 ปีแล้ว) จากนั้นใช้เงินที่พิมพ์ออกมาจาก นโยบาย QE ซื้อสินทรัพย์ทางการเงินอย่าง พันธบัตรรัฐบาล (Bonds) เพื่อใส่เงินเข้าไปในระบบ (หรือที่บางคนอาจเรียกว่าการอัดฉีดสภาพคล่อง)

หลังจากนั้น ธนาคารกลาง (Central Bank) จะลด อัตราดอกเบี้ยนโยบาย (Policy Rate) เพื่อสร้างแรงจูงใจให้กิจการต่างๆ รวมถึงคนทั่วไปกล้าที่จะกู้เงินไปใช้กันมากขึ้น

โดยผลที่ได้จาก Quantitative Easing หรือ QE คือ ทำให้คนใช้เงินได้มากขึ้น เมื่อมีการจับจ่ายใช้สอยก็ทำให้มีเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ ก็จะทำให้เศรษฐกิจไปต่อได้

เป้าหมายของการทำ QE คืออะไร?

การที่ธนาคารกลางเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลช่วงอายุต่าง ๆ ผ่านการทำ QE คือ การที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล (Yield) จะลดลง และส่งผลต่อเนื่องไปยังตราสารหนี้ในตลาดตราสารหนี้ ส่งผลให้การระดมทุนผ่านตลาดตราสารหนี้ของภาคธุรกิจถูกลง

หรือพูดให้ง่ายกว่านั้น เมื่อธนาคารกลางเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลจะส่งผลผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล (Yield) ลดลงตามกลไกผลตอบแทนตราสารหนี้ และเมื่อผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลลดลง (พูดง่ายๆคือทำให้ดอกเบี้ยพันธบัตรลดลง) ผลตอบแทนของตราสารหนี้ของเอกชน (ดอกเบี้ยที่บริษัทจ่ายให้นักลงทุน) ก็จะลดลงตาม ซึ่งทั้งหมดก็คือเหตุผลว่าทำไม QE คือ สิ่งที่ทำให้ต้นทุนดอกเบี้ยในการออกหุ้นกู้ของภาคธุรกิจลดลงด้วย

นอกจากนี้ เป้าหมายอื่นที่ธนาคารกลางคาดว่าจะได้รับจากการทำ QE หรือ Quantitative Easing ได้แก่

ธนาคารพาณิชย์ปล่อยกู้ด้วยดอกเบี้ยที่ต่ำลง ต้นทุนในตลาดตราสารหนี้ที่ลดลงจะส่งผลกับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ของธนาคารพาณิชย์ เพราะถ้าหากต้นทุนการออกตราสารหนี้ลดลง ธนาคารพาณิชย์จะมีแนวโน้มปล่อยกู้ด้วยดอกเบี้ยที่ต่ำลง เพราะต้องรักษาลูกค้าที่ระดมทุนได้ทั้งในตลาดสินเชื่อและตลาดตราสารหนี้เอาไว้ (ุถ้าดอกเบี้ยเงินกู้สูงกว่า จะทำให้ลูกค้าเหล่านี้เลือกหุ้นกู้ที่ดอกเบี้ยถูกกว่าแทน)

เพิ่มสภาพคล่องเพื่อกระตุ้นให้เกิดการปล่อยสินเชื่อมากขึ้น การที่ธนาคารกลางใช้เงิน QE เข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลจากธนาคารพาณิชย์ จะทำให้ธนาคารพาณิชย์มีเงินสดในมือเพิ่มขึ้น เมื่อธนาคารพาณิชย์มีเงินในมือมากขึ้นอาจส่งผลให้มีการปล่อยสินเชื่อมากขึ้น

การทำ QE จะส่งผลให้ส่วนต่างระหว่างผลตอบแทน (Yield) ของตราสารหนี้ภาคเอกชนและพันธบัตรรัฐบาลลดลง เมื่อธนาคารกลางเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลด้วย QE หมายความว่านักลงทุนที่ถือพันธบัตรอยู่จะได้เงิน นักลงทุนก็จะนำเม็ดเงินที่ได้ไปลงทุนต่อในสินทรัพย์ทางการเงินอื่น ๆ เพื่อผลตอบแทนที่สูงขึ้น ซึ่งตามปกติก็คือการลงทุนในตราสารหนี้ภาคเอกชน เมื่อนักลงทุนเข้าไปลงทุนในตราสารหนี้ภาคเอกชนมากขึ้นก็จะส่งผลให้อัตราผลตอบแทน (Yield) ลดลงตาม ซึ่งเป็นผลดีกับธุรกิจที่ต้องการออกตราสารหนี้

ประเทศไหนเคยทำ QE บ้าง

มาตรการ QE ที่หลายคนคุ้นเคยที่สุดหรืออาจจะเคยได้ยินอยู่บ้างคือการทำ QE ของประเทศสหรัฐอเมริกาในช่วงหลังจากวิกฤติ Subprime เมื่อปี 2008 เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจหลังวิกฤติทางการเงิน โดยการพิมพ์เงินและอัดฉีดเข้าไปในระบบเพื่อทำให้เศรษฐกิจมีเงินหมุนเวียนอีกครั้ง

ส่วนประเทศอื่นนอกจากสหรัฐอเมริกาที่เคยใช้ มาตราการ QE ได้แก่ ประเทศญี่ปุ่น อังกฤษ ประเทศในกลุ่มยูโรโซน (Euro-Zone) และประเทศสวิตเซอร์แลนด์

อย่างไรก็ตาม ใช่ว่าทุกประเทศจะนำมาตรการ QE หรือ Quantitative Easing มาใช้ได้ จากรายชื่อประเทศที่ยกมาจะเห็นว่าประเทศที่เคยทำ QE คือ ประเทศที่มีเศรษฐกิจอยู่ในระดับต้น ๆ ของโลกทั้งสิ้น เพราะการที่พิมพ์เงินเพิ่มขึ้นมาเฉย ๆ ต้องอาศัยความน่าเชื่อถืออย่างมาก เพราะสิ่งที่เป็นหลักค้ำประกันเงินคือความมั่นคงของเศรษฐกิจของประเทศที่พิมพ์เงินนั้น ที่ใช้เป็นสิ่งรับรองว่าเงินสกุลดังกล่าวจะยังมีค่า

หรือเปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายกว่านั้นถ้าประเทศเวเนซุเอลาพิมพ์เงินขึ้นมาเฉย ๆ แล้วอัดเข้าไปในตลาดการเงิน คำถามคือ จะมีใครอยากถือเงินของประเทศเวเนซุเอลา ในเมื่อประเทศเวเนซุเอลาจะล้มเมื่อไหร่ไม่มีใครรู้แต่กลับพิมพ์เงินออกมาเสมือนประเทศที่รวยมากและอยู่รอดได้อีกนาน


เข้าใจ QE ด้วย How the Economic Machine Works

How the Economic Machine Works เป็นวิดีโอที่อธิบายของที่มาของระบบเศรษฐกิจ ตามแนวคิดของ Ray Dalio ผู้ก่อตั้ง Bridgewater Associates ซึ่งเป็นผู้บริหาร Hedge Fund ที่เรียกได้ว่าประสบความสำเร็จสูงสุดคนหนึ่ง

ถ้าหากดูไปจนถึงตอนท้ายจะเห็นที่มาของ มาตรการ QE หรือ Quantitative Easing  และเห็นว่าทำไมต้องใช้ มาตรการ QE เป็นมาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณในการกระตุ้นระบบเศรษฐกิจ

How the Economic Machine Works แบบมีซับภาษาไทย

ข้อมูลอ้างอิงจาก

บทความที่เกี่ยวข้อง